Three of the earliest Roman liturgical books, the Gelasian Sacramentary (7th c.), and both the Paduan (7th c.) and the Hadrian (8th c.) editions of the Gregorian Sacramentary already call the Sunday before Easter Dominica in Palmis ("Sunday for Palms") or Die dominico ad Palmas. Even so, none of these documents explicitly mention any observances of palm rites, which were by the time already being performed in various parts of Christendom. The references to palms is absent in the propers, and in all the Roman Epistolari and Evangeliari of the period - in fact, the original title for the day probably did not mention palms at all, since the rite did not probably reach Rome until about the tenth century. In Rome, Palm Sunday was simply Passion Sunday, due to the fact that the Passion account from Matthew's Gospel (chapters 26-27) was read on this day. After the Gospel is read, the pope then usually gave a sermon on the first half of the account, postponing his explanation of the remainder to the following Wednesday.
Tuesday, May 3, 2011
Holy Week in the City of Rome: Palm Sunday
Three of the earliest Roman liturgical books, the Gelasian Sacramentary (7th c.), and both the Paduan (7th c.) and the Hadrian (8th c.) editions of the Gregorian Sacramentary already call the Sunday before Easter Dominica in Palmis ("Sunday for Palms") or Die dominico ad Palmas. Even so, none of these documents explicitly mention any observances of palm rites, which were by the time already being performed in various parts of Christendom. The references to palms is absent in the propers, and in all the Roman Epistolari and Evangeliari of the period - in fact, the original title for the day probably did not mention palms at all, since the rite did not probably reach Rome until about the tenth century. In Rome, Palm Sunday was simply Passion Sunday, due to the fact that the Passion account from Matthew's Gospel (chapters 26-27) was read on this day. After the Gospel is read, the pope then usually gave a sermon on the first half of the account, postponing his explanation of the remainder to the following Wednesday.
Tuesday, April 7, 2009
The Mozarabic Holy Week, Part 1 - Palm Sunday (2)
(Epistle)
Sequentia Epistole Pauli Apostoli ad Galathas (1:3-12).
R: Deo gratias.
Fratres. Gratia vobis & pax a Deo Patre nostro: & Domino Jesu Christo, etc.
R: Amen.
(Gospel)
Lectio sancti Evangelii secundum Joannem (11:55-12:13).
Illo in tempore. Proximum erat Pascha Judeorum, etc.
R: Amen.
Dicat Presbit: Dominus sit semper vobiscum.
R: Et cum spiritu tuo.
Lauda.
(Psalm 135:1-2)
Confitemini Domino quoniam bonus: quoniam in seculum misericordia ejus.
V: Confitemini Deo deorum.
R: Quoniam in seculum [misericordia ejus].
V: Confitemini Domino Dominorum.
R: Quoniam in seculum, etc.
Sacrificium.
(John 11:55; 12:13b,1a,2a,3)
In tempore illo proximum erat Pascha & ascenderunt multi Hierosolymis de regione: ut sanctificarent seipsos:
P: Clamantes Osanna: benedictus qui venit in nomine Domini.
V: Venit Jesus Bethaniam ante sex dies Pasche cum discipulis suis: & fecerunt illi cenam magnam & discumbentibus cum eo: accepit Maria libram ungenti nardi pistici preciosi: & unxit pedes Jesu: domus enim impleta est ex odore unguenti.
P: Clamantes, etc.
Missa.
Catholicam fidem fratres charissimi cordis integritate servantes. Deum Patrem Deum Filium Deum fateamur & Spíritum Sanctum. Nec tamen deos plures affirmare gentiliter audeamus: sed in tribus unum Deum fiducialiter adoremus. Una quippe est Trinitas essentia: nec est altera creatrix & eterna substantia. Nullus ergo ibi differentes po-
[Page 153]
testates: ubi unam potestatem permanere cognovimus: temeraria disputatione confingat. Nullus impares gradus: ubi summa equalitas reperitur interserat. Non est Pater a Filio quem generavit antiquior: neque Filius est gignente posterior. Non est etiam donatoris: doni: vel potestas separata naturaliter vel voluntas. Simul indivídua Trinitas condidit tempora: simul pereuntia restauravit. Simul Pater & Filius & Spiritus Sanctus ad fideles veniunt: simul impios deserunt: simulque super humiles requiescunt. Istam proinde fidem delectemur usque ad sanguinem vindicare: si volumus Dei Patris heredes exsistere. Ut hac fidei firmitate muniti ad celeste regnum perveniamus inlesi.
R: Amen.
Alia Oratio.
Deus fidelis qui fidelia promissa confirmas: dum vocatas gentes ex fide justificas: tu cognitionem nobis tribue Trinitatis: ut pacifici conversemur inter fílios unitatis: quo istius sancte confessionis sacrifício competenter oblato: visitationem tuam mereamur ex alto.
R: Amen.
Per misericordiam tuam Deus noster, [in cujus conspectu sanctorum apostolorum et martyrum confessorum atque virginum nomina recitantur.]
R: Amen.
Post nomina. Oratio.
Offerentium quesumus Domine, vota multiplica: & omnes in commune vere credulitatis instrumento perlustra. Sicque nobis per hoc sacrificium quod tibi cum voto fidei dedicamus adesto placatus: ut & viventibus veniam: & defunctis requiem impetremus eternam.
R: Amen.
Quia tu es vita vivorum, [sanitas infirmorum ac requies omnium fidelium defunctorum in eterna secula seculorum].
R: Amen.
Ad Pacem. Oratio.
Deus qui es unitas sancta et Trinitas indivisa adauge in nobis fidei donum: & beate charitatis affectum. Quo utroque a te ditati ex munere heredes efficiamur promissionis etérne.
R: Amen.
Quia tu es vera pax nostra [& charitas indisrupta vivis tecum et regnas cum Spiritu Sancto unus Deus in secula seculorum].
R: Amen.Inlatio.
Dignum & justum est omnipotens Pater: nos tibi semper gratias agere: per Jesum Christum filium tuum Dominum nostrum. Quem tu clementissime Pater ante secularia tempora genuisti: nec divisionem vel mutationem generando sensisti. Sed essentialiter totus in Filio: totus in temetipso sine ulla tui diminutione mansisti. Nihil tibi retrahens: cum condidisse omnia cognoscaris ut exsistens unigenitus ab ingenito consubstantialis: coeternus: equalis una tecum divinitatis plenitudinem possideret. Una & perpetuitate gauderet et unius dominationis qualitate regnaret. Simul cum Spiritu Sancto regnante: qui procedens de utroque non est genitus aut creatus: sed creator universitatis et Dominus. Ipse etiam creavit carnem Christi: quando pro salute gentium crucem voluit pati. Quem a te pro pignore celestis hereditatis accepimus: cujus nomen in baptismate confiteri salutiferum credimus: ut regnati ad imaginem Trinitatis: computari mereamur filii Dei Patris omnipotentis. Quem conlaudant omnes angeli ita dicentes:
R: Sanctus. Sanctus. Sanctus, etc.
Post Sanctus.
Hoc cantant angeli: hoc resonant celi: benedictus qui venit in nomine Domini: benedictum quod venit regnum patris nostri David osanna in excelsis. Christe Dominus ac redemptor eternus.
Post Pridie.
Christe Dei filis quem olim ob hodierne solennitatis festum turba multiplex Hebreorum cum ramis & palmis ovantibus animis susceperunt. Concede nobis: ut sicut illi presentia tua gavisi sunt: ita hec sacrificia pietatis tue obtutu sanctificentur. Quo ex his libantes: ita per veram fidem ratamque dilectionem: vivam tibi preparemur in hostiam: ut securi accedamus ad tue Passionis sacratissimam cenam.
R: Amen.
Ad confractionem Panis. Antifona. Tu Domine da escam nobis in tempore opportuno: aperi manum tuam: & imple omnem animam benedictione.
Ad orationem Dominicam.
Emunda Domine conscientias nostras fidei Catholice confessione sincera: & cordis contritione coninua: ut semper a te exaudiamur e celis: cum pro nostris delictis ad te proclamaverimus e terris.
Pater noster, etc.
Benedictio.
Respiciat vos placata divinitas: & sensum vobis sapientie salutaris infundat.
R: Amen.
Catholice fidei vos docu-
[Page 154]
mentis enutriat: & sanctis operibus perseverabiles reddat.
R: Amen.
Gressus vestros ab errore convertat: & viam vobis pacis ostendat.
R: Amen.
Per misericordiam ipsius Dei nostri, etc.
Dominus sit semper vobiscum.
R: Et cum [spiritu tuo].
Ad Accedentes.
(Lk 23:42; Mt. 5:3,12a; Ps. 125 [126]:2)
Memento nostri Domine dum veneris in regno tuo.
V: Beati pauperes spiritu: quoniam ipsorum est regnum celorum.
P: Memento...
V: Gaudete & exsultate: quoniam merces vestra copiosa est in celis.
P: Memento...
V: Gloria & honor Patri & Filio & Spiritui Sancto in secula seculorum amen.
P: Memento...
Com. Repletum est gaudio os nostrum: & lingua nostra exultatione.
Oratio.
Reple Domine cor nostrum leticia: qui nobis dare dignatus es sacri corporis tui Eucharistíam. Ut quiq escarum perceptione reficimur: spiritualibus beneficiis adimpleri feliciter mereamur.
R: Amen.
Per misericordiam tuam Deus noster, etc.
Dominus sit semper vobiscum.
R: Et cum [spiritu tuo].
In nomine Domini nostri Jesu Christi perficiamus cum pace.
R: Deo gratias.
Sunday, April 5, 2009
Palm Sunday (of the Lord's Passion)
(Matthew 21:1-11)
And when they drew near Jerusalem, and came to Bethphage, at the Mount of Olives, then Jesus sent two disciples, saying to them, "Go into the village lying before you, and immediately you will find a donkey tied, and a colt with her. Untie them and bring them to me. And if anyone says anything to you, you will say, 'The Lord needs them,' and at once he will send them." This was done to fulfill what was spoken through the prophet, saying, "Tell the daughter of Zion, 'Behold, your King is coming to you, meek and sitting on a donkey, and on a colt, the foal of an animal under the yoke.'" And the disciples went and did as Jesus had commanded them.
They brought the donkey and the colt and laid their cloaks on them, and He sat on them. And a very large crowd spread their cloaks on the road; and some were cutting branches from the trees and spreading them on the road. And the crowds proceeding ahead of him and those following were shouting, saying, "Hosanna to the Son of David! 'Blessed is He who comes in the name of the LORD!' Hosanna in the highest!" And when he had come into Jerusalem, the whole city was shaken, saying, "Who is this?" And the crowds would say, "This is the prophet Jesus from Nazareth of Galilee."(Mark 11:1-10)
And when they drew near Jerusalem, at Bethphage and Bethany, at the Mount of Olives, He sends two of His disciples and says to them, "Go to the village lying before you, and immediately as you enter it, you will find a colt tied there on which no one of men has ever sat; untie it and bring it. And if anyone says to you, 'Why are you doing this?' say, 'The Lord needs it and will send it back here immediately'." And they went and found a colt tied by a door, outside in the street, and they are untying it. And some of those who stood there said to them, "What are you doing, untying the colt?" They spoke as Jesus had told them, and they allowed them.(Luke 19:29-40)
And they bring the colt to Jesus and throw their cloaks on it, and He sat on it. And many spread their cloaks on the road, and others, branches cut from the fields. And those who went ahead and those who followed kept shouting, "Hosanna! 'Blessed is He who comes in the name of the LORD!' Blessed is the coming kingdom of our father David! Hosanna in the highest!"
And it happened that when He drew near Bethphage and Bethany, at the mountain called 'of Olives,' He sent two of the disciples, saying, "Go into the village lying before you, where as you enter you will find a colt tied there on which no one of men has ever sat; untie it and bring it here. And if anyone asks you, 'Why are you untying it?' so you shall say to him: 'The Lord needs it.'" So those who were sent ahead went and found it just as He had told them. And as they were untying the colt, the owners of it said to them, "Why are you untying the colt?" They said, "The Lord needs it."
And they brought it to Jesus, and they threw their cloaks on the colt, and had Jesus get on it. And as He was going, they were spreading their coats on the road. As He drew near the descent of the Mount of Olives, the whole crowd of the disciples began to rejoice and praise God with a loud voice for all the works of power they had seen, saying, "'Blessed is the King who comes in the name of the LORD!' Peace in heaven and glory in the highest!" And some of the Pharisees in the crowd said to Him, "Teacher, rebuke your disciples." And answering, He said, "I tell you: if these keep silent, the stones would cry out!"(John 12:12-19)
The next day the great crowd who had come to the feast, when they heard that Jesus was coming to Jerusalem, took branches of palm trees and went out to meet Him; and they were shouting, "Hosanna! 'Blessed is the one who comes in the name of the LORD', even the King of Israel!" Jesus found a little donkey and sat on it, as it is written, "Do not be afraid, daughter of Zion: behold, your King is coming, sitting on a donkey’s colt!" (His disciples did not understand these things at first, but when Jesus was glorified, then they remembered that these things were written about Him and that they had done these things to Him.) So the crowd that had been with Him when he called Lazarus out of the tomb and raised him from the dead were continuing to testify. For this reason the people also met Him, for they heard that He had performed this sign. Therefore the Pharisees said among themselves, "You see that you can do nothing; look, the world has run off after Him!"Now from an apocryphal Gospel:
(Gospel of Nicodemus, first Greek form, chapter 1:2-4)
...The Jews say to Pilate, "We beseech your excellency that He [Jesus] stand at your judgment-seat and to try Him." And Pilate having called them, says, "Tell me how can I, a governor, try a King?" They say to him, "We do not say that he is a king, but He says that He is." And Pilate having called the messenger, says to him, "Let Jesus be brought with gentleness." And the runner going out, and recognising Him, did Him reverence, and taking the kerchief which was in his hand, he spread it on the ground, and says to Him, "Sir, walk on this and go in, for the governor calls you." And the Jews seeing what the messenger had done, cried out against Pilate and said, "Why had you ordered him to come in by a messenger, and not by a herald? For as soon as he saw Him the messenger reverenced Him, and spread out his kerchief on the ground, and made Him walk on it like a king."
And Pilate having called the messenger, says to him, "Why have you done this, and spread your kerchief on the ground and made Jesus walk upon it?" The runner says to him, "Lord governor, when you sent me to Jerusalem to Alexander, I saw Him sitting upon a donkey, and the sons of the Hebrews held branches in their hands, and shouted; and others spread their cloaks under Him saying, 'Save now, you who are in the highest; 'blessed is He who comes in the name of the LORD!'"
The Jews cry out, and say to the messenger, "The sons of the Hebrews shouted in Hebrew; how do you know it in Greek?" The messenger says to them, "I asked one of the Jews, and said, 'What is it they are shouting in Hebrew?' And he interpreted it to me." Pilate says to them, "And what did they shout in Hebrew?" The Jews say to him, "HOSANNA MEMBROME BARUCHAMMA ADONAI*."
Pilate says to them, "And this 'Hosanna' and the rest, how is it interpreted?" The Jews say to him, "Save now in the highest; 'blessed is He who comes in the name of the LORD.'"
Pilate says to them, "If you bear witness to the words spoken by the children, in what has the runner done wrong?" And they were silent. And the governor says to the messenger, "Go out, and bring him in whatever way you wish." And the messenger going out, did in the same manner as before, and says to Jesus, "Enter, the governor calls you."...
* Transliteration of the Hebrew הושיעה נא במרומים ברוך הבא בשם יהוה, Hoshiana bam'romim; Baruch haba (b'shem) Adonai.
Thursday, April 2, 2009
The Mozarabic Holy Week, Part 1 - Palm Sunday (1)
[Page 148]
IN DOMINICO RAMIS PALMARUM
AD BENEDICENDOS FLORES VEL RAMOS
(The Blessing of flowers or branches)
V: Adjutorium nostrum in nomine Domini.
R: Qui fecit [celum et terram].
V: Sit nomen Domini benedictum.
R: Ex hoc nunc [et usque in seculum].
V: Dominus sit semper vob[iscum].
R: Et cum [spiritu tuo].
[Page 149]
Oratio
(Prayer)
Domine Jesu Christe qui ante mundi principium: cum Deo Patre & Spiritu Sancto regnas & regni tui non erit finis qui pro mundi salute in plenitudine temporum veniens: sicut per legem & prophetas fueras promissimus: & veniente te in civitate Hierusalem ad diem festum turbe multe occurrerunt tibi: gaudentes acceperunt ramos palmarum clamantes Osanna fili David. Ideo & nos supplici obsecratione deposcimus majestatem tuam: ut qui nostra venisti redemptione: solvas nos a vinculis peccatorum nostrum.
R: Amen.
Morbos omnes expelle. R: Amen.
Infirmitates cura. R: Amen.
Aerum temperiem presta. R: Amen.
Securitatem temporum cum remissione peccatorum omnibus nobis dona. R: Amen.
Hos quoque ramos & flores palmarum quos populus tuus per manus servitutis nostre accepturus est: hodie tua bene+dictione sanctifica. R: Amen.
Ut quicumque ex eis acceperint: tua in omnibus repleantur gratia: & salutis consequantur medelam. R: Amen.
Et sicut pro hujus diei solennitare letantur: ita eorum habitacula tua bene+dictione repleas corporaque & animas ab omni contagione mundas efficias: atque spiritualium eis tribuas charismata gratiarum. R: Amen.
Ut paschalia festa te auxiliante cum omni alacritate suscipere mereantur. Pater noster qui es in celis...
Humiliate vos benedictioni.
V: Dominus sit semper vobiscum.
R: Et cum [spiritu tuo].
Benedictio
(Blessing)
Dominus Jesus Christus qui per legem & prophetas veniens: assumpsit formam filii hominis: ipse vos benedicat: & sua protectione custodiat. R: Amen.
Et qui hujus diei solennitatem elegit: tribuat vobis suam gratiam: ut nunquam sitis servi peccati. R: Amen.
Corda quoque vestra & corpora ab omni delicti mundet contagione: ut participes efficiamini cum Sanctis omnibus in regno eterno. R: Amen.
Per misericordiam ipsius Dei nostri, [qui est benedictus et vivit et omnia regit in secula seculorum. R: Amen.]
V: Dominus sit semper vobiscum.
R: Et cum [spiritu tuo].
Benedictio Dei Patris omnipotentis & Filii & Spiritus Sancti descendat: & maneat super hos ramos vel palmas.
R. Chorus: Amen.
(The Procession and Entrance)
Ramis sic benedictis aspergat aquam benedictam super illos: & super circumstantes. Et statim incipiat Cantor antiph. S. Sparsit nos Deus. sine Gloria & honor Patri. Deinde dicat antiph. Pueri Hebreorum tollentes ramos olivarum. Duabus vicibus. Dicitur etiam alia antiph. Pueri Hebreorum vestimenta prosternebant. Semel. Quibus peractis progreditur as processionem: in exitu chori antiph: Dum [sic, "Cum"] approprinquaret Dominus. antiph. Cum audisset populus. Antiph. Veniente Domino. Antiph. Ceperunt omnes. Et debent exire ab Ecclesia per portam olive ad dexteram: & pervenire ad plateam ante januam venie: & finita antiph. pueri stent supra dictam portam & cantet hunc versum. S. Gloria laus & honor. Quibus finitis Pontifex vel Decanus ascendat ad januam indulgentiarum: que debet esse clausa: & percutienda cum baculo vel ligno crucis: & dicat alta voce hunc:
V: Attolite portas principes vestras: & elevamini porte eternales: & introibit Rex glorie. (Psalm 23 [24]:7, 9)
Deinde duo canonici intra Ecclesiam stantes: respondeant in eodem tono: Quis est iste Rex glorie.
Deinde Pontifex dicat: Dominus fortis & potens. (Ps. 23 [24]:8)
Iterum Pontifex vel Sacerdos percutiat portam & dicat magis alte elevando vocem. Attolite portas, etc.
Et respondeant illi qui sunt intra Ecclesiam altius & prius S. Quis est iste Rex glorie.
Et tunc Pontifex vel Sacerdos dicat. Dominus potens in prelio.
Et iterum Sacerdos percutiat portam & magis alte elevet vocem & dicat. Attolite portas, etc.
Et respondeant illi qui sunt intra Ecclesiam altius. Quis est iste Rex glorie.
Et tunc respondeat Sacerdos. Dominus virtutum ipse est Rex glorie. (Ps. 23 [24]:10)
Quo finito aperiantur valve: & Cantor incipiat. R. Ingrediente Domino. Quere fol. CL.
Et sic pervenitur prope altare beate Marie: ad stationem fiendam inter choros: & ibi dicitur antiph. Ave Rex noster. a Cantore cum ceptro in manibus: ter flectendo genua: exaltando in utraque vice vocem in choro respondente. Fili David Redemptor mundi: In tertia responsione perficiatur tota antiph. Cum qua ingreditur chorus. Deinde dicitur tertia in qua dicitur a duobus Diaconis. R: Circumdederunt. cum suo v[ersiculus] & finita tertia Diaconus petita benedictione a Presbytero dicat Evange. S. Cum appropinquaset Iesus Hie-
[Page 150]
rosolymis (Matthew 21:1ff.) Quo finito dicat Sacerdos hanc orationem.
Alme Pater omnipotens rerum omnium creator, etc. Hic dicatur. Ingrediente Domino cum aliis sequentibus: & postea incipiat cantor. Sparsit nos Deus.
Et subsequatur omnia per ordinem.
Ingrediente Domino in sanctam civitatem sedens super pullum asine festinans pervenire ad passionem: ut adimpleret legem & prophetas: pueri Hebreorum cum ramis & palmis vestimenta prosternebant: intonabile hymnum novum cantates Osanna in altissimis Deo.
II. Ant: Cum appropinquaret Dominus Hierosolymam: misit duos ex discipulis suis dicens: ite in castellum quod est contra vos: invenietis pullum asine alligatum super quem nemo hominum sedit, solvite & adducite mihi: Si quis vobis interrogaverit dicite ei. Opus Domino est. Solvéntes adduxerunt ad Iesum imposuerunt illi vestimenta & sedit super eum. Alii expandebant vestimenta sua in via: alii ramos de arboribus externebant: & qui sequebantur clamabant: Osannna benedictus qui venit in nomine Domini benedictum regnum patris nostri David Osanna in excélsis miserere nobis fili David.
III. Ant: Cum audisset turbe que venerant ad diem festum: quia venit Jesus Christus: acceperunt ramos palmarum: & exierunt obviam ei: & clamabant: Osanna benedictus qui venit in nomine Domini.
IIII. Ant: Gloria in excelsis Deo & in terra pax hominibus bone voluntatis: Osanna filio David benedictus qui venit in nomine Domini.
Finita processione dicat Presb. hanc orationem.
Alme Pater omnipotens rerum omnium creator Domine: cuius super ethera sedes est: quem nullus cernit: & omnis laudat in excelsis angelica dulci fragore potestas: qui ut genus humanum a discrimine mortis erueres: & paradisi gaudiis participem faceres: unicum fílium tuum Dominum nostrum Jesum Christum: ineffabili pietate plenum ad terras mittere es dignatus: ut prisce legis sacramenta & prophetica adimpleres vaticinia: sedens super pullum asine Hierusalem civitatem intraret: & ab omni populo laudis concentu consona voce: Osanna clamantibus audiret.
Ob hoc & nos indigni ejus in laude cum omni leticia concinentes: te supplices quesumus: te humiles flagitamus: ut nos amminiculo dextere tue: a cunctis malis liberare digneris.
R: Amen.
Qua finita oratione incipiat Chorus ad Missam.
(THE MASS PROPER)
Jesu filius Sirach. Idest Ecclesiasticus (3:2-17).
R: Deo gratias.
Judicium patris audite filii dilecti, etc.
R: Amen.
Dicat Presbit. Erigite vos. Dominus sit semper vobiscum.
R: Et cum [spiritu tuo].
Lectio libri Deuteronomii (11:18-32).
R: Deo gratias.
In illis diebus. Locutus est Dominus ad Moysen dicens, etc.
[Page 151]
R: Amen.
Dicat Presbit. Dominus sit semper vobiscum.
R: Et cum spiritu tuo.
Psallendo. (Psalm 33:12, 1-3 [2-4])
Venite venite filii audite me: timorem Domini docebo vos.
V: Benedicam Dominum in omni tempore: semper laus ejus in ore meo.
P: Venite...
V: In Domino laudabitur anima mea: audiant mansueti et letentur.
P: Venite...
V: Magnificate Dominum mecum: et exaltemus nomen ejus in unum.
P: Venite filii...
(The Sermo ad Populum and the Traditio Symboli)
Hic fiat sermo ad populum.
Charissimi: accipite regulam fidei: quod Symbolum dicitur. Et cum acceperitis in corde scribite: & quotidie apud vosmetipsos dicite. Antequam dormiatis: antequam procedatis vestro Symbolo vos munite. Symbolum nemo scribit: ut legi possit. Sed as recessendum: ne forte deleat oblivio: quod non tradidit lectio: sit vobis quod ex vestra memoria. Quod audituri estis: hoc credituri. Et quod credituri: hoc etiam lingua reddituri. Ait enim Apostolus. Corde creditur ad justiciam: oris confessio sit ad salutem. Hoc enim Symbolum quod retenturi estis & credituri. Signate ergo vos & respondete.
Fides.
Credo in Deum Patrem omnipotentem. Et in Jesum Christum filium ejus unicum Dominum nostrum. Natum de Spiritu Sancto ex utero Marie Virginis. Passus sub Pontio Pilato. Crucifixus & sepultus: tertia die resurrexit vivus a mortuis. Ascendit in celum. Sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis. Inde judicaturus vivos & mortuos. Credo in Sanctum Spiritum: Sanctam Ecclesiam Catholicam: Sanctorum communionem: remissionem omnium peccatorum. Carnis hujus resurrectionem: & vitam eternam: amen.
Submissa voce. Ut facile memorie vestre possint inhere que dicta sunt: textum Symboli ordinemque repetamus. Credo in Deum Patrem omnipotentem...
Submissa voce. Tertio quoque textum Symboli recenseamus: ut quia fidem divine Trinitatis Symbolum in se continet: ipse numerus repeticionis cum sacramento conveniat Trinitatis. Credo in Deum Patrem omnipotentem...
Submissa voce. Hanc sancte fidei regulam: quam vobis nunc tradidit sancta Mater Ecclesia: firmissima mentis vestre retinente sententia: ne aliquando dubitationis scrupulum in corde vestro oriatur. Quia si quod absit in hoc vel tenuiter dubitatis: omne fidei fundamentum subruitis: & anime periculum generatur. Et ideo si aliquem vestrum inde quippiam movet: reputet quia hoc intelligere non possit. Vera tamen esse credat omnia que audivit. Deus autem omnipotens ita con-
[Page 152]
vestrum inluminet ut intelligendo & credendo que diximus: & fidem rectam custodiatis: & sanctis operibus fulgeatis: ut per hec ad beatam vitam pervenire possitis.
R: Amen.
Ipso prestante & auxiliante: qui vivit & omnia regit in secula seculorum.
R: Amen.
Dicat Presbit. Dominus sit semper vobiscum.
R: Et cum [spiritu tuo].
Silentium facite.
TO BE CONTINUED